KAVRAM HARİTALARI

Kavram: Olayları, eşyaları, insanları, düşünceleri benzer özelliklerine göre gruplandırma sonucu bu gruplara verilen addır.

Kavram haritaları: Kavramlar arasındaki ilişkiyi genelden özele doğru ele alıp görsel hale getirerek somut veriler sunmayı amaçlayan bir öğretim yöntemi.

Kavram haritalarının temel dayanağı-> ANLAMLI ÖĞRENME (Önceki bilgilerle yeni bilgiler arasında bağlantı kurma)

1960 yılında Joseph D. Novak tarafından geliştirildi. Novak: “Yeni bilginin oluşumu önceki bilinen bilgi yapısı ile ilgilidir”

KAVRAM HARİTASININ KULLANIM AMAÇLARI
☞Yeni ünitenin kapsamının tanıtılması
☞Öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyinin belirlenmesi
☞Öğrencilerin kavram yanılgılarının belirlenmesi
☞Öğrencilerin bilgiyi nasıl yapılandırdıklarını ortaya koyma
☞Öğrenilenleri özetleme
☞Öğrenmenin değerlendirilmesi


KAVRAM HARİTASI OLUŞTURMA SÜRECİ
•Konuyla ilişkili tüm kavramların listesinin çıkarılması
•Kavramlar listesinden seçilen en genel kavramın sayfanın üstüne yazılması
•En genel, alt ve özel kavramların tanımlanması
•Eşit genellikteki kavramların aynı sırada yer alması
•Genellik derecelerine göre (genelden özele doğru) kavramların sayfanın altına doğru yazılması
•Kavramların daire ya da kutu içerisine alınması
•Kavramlar arasındaki ilişkinin yönünün oklarla belirtilmesi
•Okların üzerine kavramlar arasındaki ilişkilerin fiillerinin yazılması
•Haritanın değişik bölümleri arasında çapraz bağlar kurulabilir.
•Önermeler çoğunlukla yukardan aşağıya doğru okunur.
•Bir kavrama yalnızca bir defa yer verilmelidir.
•Çapraz bağlantıları kurmak, bütün kavramları içeren alanların birbirleri ile ilişkilerini ortaya koymak ve bağlantı yönlerini belirlemek için önem taşımaktadır. Çapraz bağlantılar, anlamlı öğrenmenin gerçekleşebilmesi için, kavramlar arasındaki ilişkileri sembolize eder.

DEĞERLENDİRME ARACI OLARAK KAVRAM HARİTALARI
Kavram haritaları, bir öğrenme-öğretme aracı olduğu kadar, bir değerlendirme yöntemi olarak da kullanılır. Öğrencilerin varolan kavramları yeni kavramlarla ilişkilendirme becerilerini ölçmeye yönelik araçlar kavram haritaları yardımıyla kolayca oluşturulabilir. Böylece öğrenciler cesaretlendirilerek, anlamlı bir öğrenmenin gerçekleşmesi sağlanabilir.


En yaygın olarak kullanılan kavram haritası türleri şunlardır:

1. Örümcek harita: Temel bir kavramı belirlemek için kullanılmaktadır. Merkezden temel kavram nedir? Bununla ilgili özellikler nedir gibi sorulara yanıt arar.
2. Balık kılçığı haritası: Karmaşık bir olayın nedenlerini ve sonuçlarını ortaya koymak için kullanılır.
3. Sınıflama haritası: Öğrenilen bilgileri sistematik olarak sınıflamayı amaçlar. Sınıflama genelden özele doğru bir dağılım gösterir.
4. Olaylar zinciri dizinleri: Herhangi bir kavramın aşamalarını, bir işlemin basamaklarını, olayların sıra ve sonuçlarını açıklamak için kullanılır.